Ode aan de vertraging

Ik meen dat ik deze prachtige titel een keer uitgebeeld heb gezien in een ballet van Hans van Manen, waarin het illustere duo Alexandra Radius & Han Ebbelaar in slow motion schitterend recht deden aan een fenomeen dat inmiddels lijkt uitgestorven. Ballet is bij uitstek een geschikte manier om de menselijke beweging van een diepe schoonheid te voorzien waarbij de vertraging extra bewondering afdwingt voor de lichaamsbeheersing van de dansers.

In deze perfectie huist tegelijkertijd ook het drama, omdat schoonheid om de schoonheid niets wezenlijks meer toevoegt. Zoals het licht bestaat bij de gratie van het donker is harmonie een schommelend evenwicht. Niets is statisch. Er is altijd een vorm van beweging nodig om zowel tot rust als tot bloei te geraken. Om lekker te kunnen slapen moet je eerst moe zijn. Eten doe je omdat je honger hebt. Drinken om de dorst te lessen. Genoeg is dan ook genoeg en alles wat teveel is verwordt tot ballast.

De niet aflatende stroom aan groots opgezette theaterproducties van musicals, ijs- en andere shows met grote dansgezelschappen, popartiesten met hun videoclips, waarin alles perfect getimed is, die in alle kleuren van de regenboog met ik weet niet hoeveel lichteffecten tot uitvoering worden gebracht, zien er allemaal even gelikt uit. De respons van het opgezweepte publiek is navenant: uitzinnig, luidruchtig en ongeremd. Grootser dan groots, harder dan hard, het moet van alles beloven dat het nooit meer waar kan maken, want wat er over blijft is gebakken lucht: de illusie van perfectie genadeloos ontrafeld. Het schreeuwt letterlijk aan alle kanten om het tegendeel.

Rust, ruimte en stilte…zij behoren tot de ondergeschoven kindjes van de huidig tijd, die niet hoeven te rekenen op enige consideratie van degenen die juist daaraan hun bestaansrecht en levensvreugde ontlenen. De schreeuw om werkelijke aandacht vindt zijn gehoor niet in de buitenwereld. En alles wat daarin is weg geslingerd moet evenredig weer naar binnen gehaald worden. Het bevat immers het zaad en de voeding voor onze hartenkreten en zielenroerselen, waarmee opnieuw de kans geboden wordt de harmonie te herstellen.
Zo wordt zoeken vinden en leidt onrust tot tevredenheid.

Als alle televisie en filmbeelden die zo pijnlijk snel op ons afgevuurd worden en alle zinloos harde geluiden die dat nog eens moeten versterken in de vertraagde versie kunnen worden uitgezonden, snapt het publiek misschien iets van de beoogde bedoeling van de makers.
Dat kan dan zowel betekenen dat er niets meer overblijft van de inhoud, omdat die er in wezen al helemaal niet was, als ook dat de kwaliteit van het gebodene ineens ontroerend mooi en aangenaam diep het hart binnenkomt. Pareltjes van de laatste soort zijn er gelukkig nog wel en zijn dan ook gestoeld op het uitgangspunt: minder is meer.
Oude uitzendingen worden nu meestal als traag en saai bestempeld, maar die kwalificatie geschiedt slechts op basis van de huidige heftigheid en snelheid. Over een aantal jaren wordt deze tijd hopelijk als agressief en oppervlakkig genoemd. Deze ode aan de vertraging pleit voor de harmonieuze middenweg.