Vrijheid betekent verantwoordelijkheid.

Benieuwd naar de dodenherdenking anno 2008 op de Dam in Amsterdam kijk ik naar de televisie. De kerkklokken vlakbij mijn huisje luiden altijd zeer ruim van te voren en ik ben net als vorig jaar alert op het moment van ophouden want dat is wel erg kort op het begin van de twee minuten stilte. Gelukkig rijdt er dit jaar geen irritante puber op zijn snerpende brommer heen en weer van ruim voor tot ver na achten. Het streng gereformeerde dorp voorziet namelijk niet in ouders die zulk buitengemeen asociaal gedrag bestraffend corrigeren.

Twee minuten stilte in het hele land. Twee minuten gezamenlijk de medelevende aandacht bij alle oorlogsslachtoffers ooit, toen en nu.
Hoe droevig de aard van de herdenking ook is, vanuit samengebalde gedachten lijkt een hoopvolle(r) boodschap te ontstijgen.
Wat een immense kracht gaat daar vanuit.

In die atmosfeer gaat de staatssecretaris van VWS Jet Bussemaker spreken. Het zeer persoonlijke verhaal over de oorlogservaringen van haar grootvader en vader hebben ook een weerslag op haarzelf, van de generatie van vlak na de oorlog, evenals verdere familie, vrienden en kennissen. “Vrijheid eist verantwoordelijkheid. Vastberadenheid. Moed.
Van iedereen. Zonder voorbehoud. Daar staan we vandaag bij stil. Tijdens een bijeenkomst zoals hier op de Dam. En op andere plaatsen in het land. Maar vooral tijdens de stilte in onszelf”. Haar kernachtige woorden grijpen voelbaar diep in, niet alleen door de oprechte emotie waarmee ze worden uitgesproken, maar vooral door de pijnlijke confrontatie met de waarheid erachter.

Pal daarna wordt de door haar zo wijs geschetste mogelijkheid voor een vredelievender wereld op stel en sprong ontkracht door de dreinmuziek die respectloos nog door het gesproken woord heen ten gehore wordt gebracht. Even misplaatst als zinloos. Door het grote contrast laat het haarscherp zien dat het jaarlijkse herdenken een grote inhoudsloze poppenkast is. Een loos ritueel, waar niets uit te leren valt. Allerlei militaire rangen leggen een krans om de door henzelf veroorzaakte slachtoffers te herdenken. Geen enkele verantwoordelijkheid, geen vastberadenheid en al helemaal niet moedig.

Twee minuten stilte, ingeklemd tussen de groeiende waanzin van Koninginnedag en Bevrijdingsdag.

De zogenaamd typisch Nederlandse tolerantie is in wezen een lafhartige houding die steeds meer een voedingsbodem blijkt te zijn voor zowel een defensieve als een agressieve levenshouding. “Nederland moet zich actiever inzetten voor de vrijheid van de wereld”, luidt de stelling op Stand.nl. Mag het ook wat passiever uitzetten zijn, alstublieft?
Bevrijd ons in vredesnaam van al die luidruchtige onnadenkende machtswellustelingen, die met hun leger aan lawaai de ware vrijheidsstrijders dag en nacht in gijzeling nemen. Hoewel moedig, vastberaden en met een groot verantwoordelijkheidsgevoel, moeten zij dagelijks het vege lijf zien te redden, zonder ook maar een greintje steun. Van niemand.

Als iedereen, zonder voorbehoud, op dagelijkse basis nadenkt en zich ten volle bewust is wat de gevolgen voor de medemens zijn van welke actie dan ook, dan hoeven we ook niet meer te her-denken.

Twee minuten stilte is een schande! Dat is mijn stelling.